Έχοντας αποδεχθεί τη συνθετότητα του μαθήματος της Ν. Γλώσσας μπορούμε να σκεφτούμε πώς θα λειτουργήσουμε ως εκπαιδευτικοί στην τάξη.
Κάθε τρόπος προσέγγισης που αναφέρεται παρακάτω δεν αφορά μια συγκεκριμένη ηλικία - τάξη, μιας και κάθε εκπαιδευτικός γνωρίζει το μαθησιακό υπόβαθρο των μαθητών του και μπορεί να προσαρμόσει κατάλληλα τις προτάσεις μας. Αντίστοιχα γονείς μπορούν να αξιοποιήσουν τις προτάσεις αυτές, ώστε να τις υλοποιήσουν στο σπίτι.
Tips για την τάξη:
1. Γραφή και ανάγνωση είναι ο πρώτος στόχος, μιας και αποτελούν τη βάση για την υπόλοιπη μαθητική πορεία στο μάθημα της Ν. Γλώσσα. Ακολουθούμε τις ανάγκες των μαθητών μας, ώστε να τους ενισχύσουμε κατάλληλα.
-Μπορούμε να φτιάξουμε σε ομάδες το δικό μας παραμύθι;
-Μπορούμε να φτιάξουμε μια αφίσα για να παρουσιάσουμε στις άλλες ομάδες το βιβλίο που ανέλαβε η ομάδα μας;
-Μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα επιτραπέζιο παιχνίδι που τους κανόνες θα τους φτιάξουμε εμείς;
-Μπορούμε να φτιάξουμε ένα θεατρικό έργο με τα λόγια - κείμενο γραμμένα από τα παιδιά;
-Μπορούμε να αλλάξουμε το εξώφυλλο ενός παιδικού βιβλίου που διαβάσαμε στην τάξη ή ακόμα και το τέλος της ιστορίας;
-Τι θα συμβεί αν στην ιστορία που διαβάσαμε προσθέσουμε έναν δικό μας νέο ήρωα;
-Μπορούμε να γράψουμε μια λίστα με όσα θέλουμε να αλλάξουμε στην τάξη μας (π.χ. δημιουργία δανειστικής βιβλιοθήκης ή γωνιά φιλαναγνωσίας);
2. Προφορικός λόγος και τεκμηρίωση! Ζητούμενο είναι να μπορούν οι μαθητές μας να εκφραστούν ολοκληρωμένα.
-Ερωτήσεις κατανόησης σε κείμενα που διαβάζουμε ενισχύουν το μαθητή προς αυτή την κατεύθυνση.
-Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης ενός παιδικού βιβλίου απαραίτητη είναι η αλληλεπιδραστική ανάγνωση. Σταματώντας την ιστορία βάζουμε τα παιδιά στην διαδικασία να υποθέσουν τι θα γίνει παρακάτω. Δεν υπάρχει σωστή και λάθος απάντηση, μιας και όλα θα μπορούσαν να συμβούν στον κόσμο των παραμυθιών. Ο συγγραφέας όμως επέλεξε κάτι συγκεκριμένο. Συνεχίζουμε ελέγχοντας ποιο ήταν αυτό.
-Τι θα έκανες αν... και γιατί; Συμφωνείς με αυτό που άκουσες ή διαφωνείς και γιατί; Τι θα άλλαζες και γιατί; Πρόκειται για ερωτήσεις που μπορούν να συνοδεύσουν το εβδομαδιαίο θέμα της τάξης ή τις συζητήσεις μας γενικότερα, ενισχύοντας με αυτόν τον τρόπο την προφορική έκφραση και σκέψη των μαθητών.
3. Γραπτός λόγος! Έκφραση! Σκέφτομαι και Γράφω!
-Έχετε σκεφτεί ποτέ να καθιερώσετε μία ημέρα της εβδομάδας όπου θα ανταλλάσσετε τις απόψεις σας για ένα θέμα μόνο γραπτά με δικαίωμα ενός κειμένου μόνο; Ποιος θα πείσει τους άλλους; Ποιος θα έχει το πιο ολοκληρωμένο κείμενο; Μπορούμε να λειτουργήσουμε είτε ατομικά είτε ομαδικά.
-Ημερολόγιο τάξης... Τι έκανα σήμερα στο σχολείο, τι θα ήθελα να κάνω και δεν μπόρεσα, τι θα άλλαζα και γιατί, τι μου έκανε εντύπωση, τι με έκανε χαρούμενο και τι λυπημένο;
4. Ορθογραφία... Σύμμαχος είναι μόνο η αντιγραφή των λαθών; Φυσικά και όχι... Τα λάθη μας μπορούν να γίνουν αφορμή για:
α. να μάθουμε γραμματική
-Γιατί η λέξη "άρχισα" γράφεται με -ι- ;
-Μπορούμε να κλίνουμε τις λέξεις που κάναμε λάθος
β. να βρούμε οικογένειες λέξεων
-Γιατί το υδραγωγείο γράφεται με -υ- και -ω- ;
-Ποιες άλλες λέξεις ανήκουν στην ίδια οικογένεια και η ορθογραφία τους μοιάζει;
γ. να φτιάξουμε προτάσεις
δ. να βάλουμε τα λάθη μας σε αλφαβητική σειρά
ε. να βρούμε συνώνυμα και αντώνυμα, εμπλουτίζοντας ταυτόχρονα το λεξιλόγιο μας
στ. να γράψουμε μια παράγραφο αξιοποιώντας τις λέξεις που είχαμε κάνει λάθος
η. να γράψουμε τις λέξεις της ορθογραφίας με διαφορετικό χρώμα ομαδοποιώντας τες
5. Μπορούν τα ίδια τα παιδιά να επεξεργαστούν ένα κείμενο προσπαθώντας να το διορθώσουν, με στόχο να γίνει πιο κατανοητό και να μην έχει λάθη; Και αν κάτι δεν συνδέεται με τα προηγούμενα, μπορούν να σκεφτούν ποια λέξη ή πρόταση θα έδινε ένα πιο ολοκληρωμένο νόημα; Μήπως αυτό μπορούν να το κάνουν και στο δικό τους κείμενο;
6. Πώς μπορώ να μάθω να φτιάχνω πλαγιότιτλους, να απαντάω σε ερμηνευτικές ερωτήσεις και να γράφω περιλήψεις; Υπάρχει κάποιο μάθημα που μπορεί να συνδεθεί τόσο άμεσα με το μάθημα της Ν. Γλώσσας; Φυσικά και δεν είναι άλλο από την Ιστορία! Όχι μόνο θα κατανοήσω καλύτερα το μάθημα της Ιστορίας, αλλά ταυτόχρονα θα το επεξεργαστώ με τέτοιο τρόπο που θα μπορέσω να προσεγγίσω καλύτερα τα ιστορικά γεγονότα, ενώ θα ενισχύσω την επίδοση μου στη Γλώσσα!
7. Θετικές επιστήμες και Γλώσσα συνδυάζονται; Ασφαλώς!
-Μπορούμε να φτιάξουμε ομάδες και κάθε ομάδα να δημιουργήσει προβλήματα Μαθηματικών για τις άλλες ομάδες.
-Μπορούμε να καταγράψουμε τις παρατηρήσεις μας από ένα πείραμα που υλοποιήσαμε ή προτάσεις επίλυσης ενός προβλήματος (π.χ. Με ποιον τρόπο μπορούμε να συνεχίσουμε τη εκδρομή μας στο βουνό και να αντιμετωπίσουμε την κατολίσθηση που έγινε; Αν ήμασταν μηχανικοί - ειδικοί τι θα κάναμε και γιατί; Θα μπορούσε να μας βοηθήσει η Τεχνολογία και πώς;).
8. Λειτουργία Δανειστικής Βιβλιοθήκης και κάθε βιβλίο που δανείζεται ένα παιδί μπορεί να λειτουργήσει ως αφορμή για να γράψει την περίληψή του και να το παρουσιάσει στην τάξη, με στόχο να το γνωρίσουν και οι συμμαθητές του και να το δανειστούν και αυτοί αργότερα. Μπορεί ακόμη να γράψει ένα κείμενο με ερωτήσεις που θα έκανε στον συγγραφέα του βιβλίου (π.χ. Πώς επιλέξατε οι ήρωες να είναι ζωάκια και όχι άνθρωποι; Γιατί επιλέξατε έναν καλό λύκο και όχι έναν κακό;). "Ξεψαχνίζοντας" ένα βιβλίο μπορούν να μας δημιουργηθούν πολλές απορίες για αυτό.
9. Συνέντευξη και ερωτηματολόγιο... Φτιάχνουμε ομάδες και ξεκινάμε!
-Ποια τα βήματα για να πάρουμε μια συνέντευξη; Από ποιον θα πάρουμε συνέντευξη; Θέλουμε απαντήσεις για ποιο θέμα; Μπορούμε να κάνουμε πρόβα μεταξύ μας, ενισχύοντας έτσι και τον προφορικό μας λόγο και αργότερα να κάνουμε απομαγνητοφώνηση της συνέντευξης.
-Τι διαφορές παρατηρούμε ανάμεσα στον προφορικό και γραπτό λόγο; Μπορούμε να μετατρέψουμε τη συνέντευξη σε ένα κείμενο με κανόνες γραπτού λόγου;
-Ερωτηματολόγιο για μαθητές ή δασκάλους και καθηγητές... Οργανώνουμε το ερωτηματολόγιο μας και αφού το μοιράσουμε, τα συγκεντρώνουμε και καταγράφουμε τα συμπεράσματά μας.
Κίνητρα και ενεργή συμμετοχή των μαθητών είναι αυτά που προμηνύουν θετικά αποτελέσματα στον τρόπο προσέγγισης της Ν. Γλώσσας και επίτευξη των μαθησιακών στόχων με ταυτόχρονη αντίληψη της σπουδαιότητάς της.