Νεοελληνική Γλώσσα. Ένα μάθημα σύνθετο και απαιτητικό. Τρόποι προσέγγισης Μέρος Α΄
Πολλοί εκπαιδευτικοί & γονείς αντιλαμβάνονται το μάθημα της Γλώσσας ως μάθημα γραφής, ανάγνωσης και γραμματικής. Είναι όμως μόνο αυτό;
Στην πραγματικότητα όμως είναι πολλά περισσότερα και μη δίνοντάς του την σωστή διάσταση κινδυνεύουμε να απομακρύνουμε τα παιδιά μας από τα οφέλη αυτού του μαθήματος και από την επίτευξη των μαθησιακών στόχων που έχει.
Ήδη από τα χρόνια του Νηπιαγωγείου τα παιδιά καλούνται να περιγράψουν την ημέρα τους, τι έκαναν, να συζητήσουν διάφορα εκπαιδευτικά θέματα, να συμμετέχουν σε ομάδες με κοινό στόχο, να εξοικειωθούν με τα ελληνικά γράμματα κτλ. Στα χρόνια του Δημοτικού και έπειτα το μάθημα της Γλώσσας αποκτά άλλη μορφή, πλέον πιο "απτή" εισάγοντας τον μαθητή στον κόσμο της ελληνικής γλώσσας και των κανόνων της.
Στην προσπάθειά σας να απαντήσετε στα παρακάτω ερωτήματα θα καταλάβετε πόσο σύνθετο μάθημα είναι η Ν. Γλώσσα.
1. Από πότε ένα παιδί καταλαβαίνει ότι ο λόγος (προφορικός & γραπτός) είναι ένας τρόπος επικοινωνίας;
2. Από πότε ένα παιδί πρέπει να εξοικειωθεί με τον προφορικό & γραπτό λόγο;
3. Γίνεται ένα παιδί να μάθει ορθογραφία αν δεν γνωρίζει γραμματικούς κανόνες;
4. Γίνεται ένα παιδί να μάθει γραμματικούς κανόνες αν δεν γνωρίζει γραφή και ανάγνωση;
5. Γίνεται ένα παιδί να έχει πλούσιο λεξιλόγιο αν δεν γνωρίζει πρώτα ανάγνωση, γραφή και δεν έχει αναπτύξει τον προφορικό του λόγο;
6. Γίνεται ένα παιδί να γνωρίζει ορθογραφία αν δεν έχει πλούσιο λεξιλόγιο;
7. Γίνεται ένα παιδί να καταφέρει να εκφραστεί ορθά αν δεν έχει κατακτήσει την προφορική επικοινωνία, την αποκωδικοποίηση των εννοιών των λέξεων και αν δεν έχει πλούσιο λεξιλόγιο;
8. Γίνεται ένα παιδί να κατανοήσει ένα κείμενο αν δεν έχει πλούσιο λεξιλόγιο;
9. Πώς θα εκφραστεί γραπτά ένα παιδί αν δεν έχει γνώση των γραμματικο-συντακτικών κανόνων, ώστε να μπορέσουν και οι γύρω του να κατανοήσουν όσα έχει γράψει;
Μόνο από αυτά τα ερωτήματα καταλαβαίνουμε πως η Ν. Γλώσσα δεν είναι ένα απλό μάθημα, αλλά πρώτα απ' όλα είναι έκφραση και σκέψη! Είναι τρόπος επικοινωνίας!
Έχοντας αυτό στο μυαλό μας είτε είμαστε εκπαιδευτικοί είτε γονείς μπορούμε να αντιληφθούμε την σπουδαιότητά της και να της δώσουμε την αξία που της αρμόζει προσεγγίζοντάς την κατάλληλα. Ένα παιδί από την στιγμή που έρχεται στον κόσμο ψάχνει τρόπο επικοινωνίας με το οικείο του περιβάλλον. Καθώς διευρύνεται το περιβάλλον του, προσαρμόζει αυτόν τον τρόπο επικοινωνίας ανάλογα με το πλαίσιο δράσης του. Θα χωρίσουμε, λοιπόν, τους προτεινόμενους τρόπους προσέγγισης ανάλογα με το χώρο που μπορούν να υλοποιηθούν. Αυτό δεν σημαίνει ότι με τις κατάλληλες τροποποιήσεις δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν στο σπίτι ή στο σχολικό περιβάλλον.
Πώς μπορούμε λοιπόν να βοηθήσουμε ένα παιδί στο μάθημα της Ν. Γλώσσας στο σπίτι;
Tips για στο σπίτι:
1. Παιδικά - λογοτεχνικά βιβλία και πάσης φύσεως γραπτός λόγος (εφημερίδες - περιοδικά κτλ.) πρέπει να μπαίνουν στη ζωή των παιδιών από την πιο μικρή ηλικία. Στην αρχή, ακόμα και η απλή επαφή ή το ξεφύλλισμα αρκεί, στην πορεία ενισχύουμε αυτό που του έχει κεντρίσει το ενδιαφέρον και ψάχνουμε εναλλακτικούς τρόπους για να έρθει σε επαφή και με τα υπόλοιπα κειμενικά είδη.
2. Κάθε συζήτηση γίνεται αφορμή τεκμηρίωσης όσων λέμε. Ακόμα και αν ένα παιδί δεν ρωτάει "Τι θα γίνει αν...;" ή "Γιατί;" εμείς οφείλουμε να δώσουμε απάντηση. Έτσι, όχι μόνο μαθαίνει την απάντηση αυτής της ερώτησης, αλλά αντιλαμβάνεται την σημασία του αιτίου - αποτελέσματος. Ταυτόχρονα, κατανοεί ότι όταν εκφράζουμε μια άποψη - γνώμη απαραίτητο είναι να έχουμε λογικά επιχειρήματα για να την υποστηρίξουμε. Θέλουμε ένα παιδί που σταδιακά μπορεί να σκέφτεται, να κρίνει και να επιχειρηματολογεί.
3. Ο γραπτός και προφορικός λόγος πρέπει να μπαίνουν στην ζωή του παιδιού από την πιο μικρή ηλικία που μπορεί να τους διαχειριστεί και αυτό, όχι για να μάθει να γράφει ή να διαβάζει από νωρίς, αλλά για να αντιληφθεί την αξία τους. Ακόμα και μια λίστα με ψώνια ή ένα σημείωμα/γράμμα σε κάποιον αγαπημένο μπορούν να σταθούν αφορμές για να ενισχύσουν την αξία του λόγου.
4. Αποφεύγουμε να χρησιμοποιούμε ξένη ορολογία και επιδιώκουμε την χρήση του ελληνικού λεξιλογίου, ώστε να ενισχυθεί το λεξιλόγιο του παιδιού. Αυτό μελλοντικά θα το διευκολύνει τόσο στον προφορικό όσο και στον γραπτό λόγο. Θα μπορεί να εκφραστεί επιλέγοντας τις λέξεις που ταιριάζουν καλύτερα, ενώ ταυτόχρονα θα κατανοεί ευκολότερα τα κείμενα με τα οποία θα έρχεται σε επαφή.
5. Τρόπος επικοινωνίας δεν είναι μόνο οι λέξεις, είναι και οι τέχνες. Τέχνες και λόγος μπορούν να συνδυαστούν για να ενισχύσουν την αντίληψη της γλώσσας ως τρόπο έκφρασης και επικοινωνίας. Μπορούμε να γίνουμε συγγραφείς και εικονογράφοι; Μπορούμε να παίξουμε το επιτραπέζιο παιχνίδι που εμείς φτιάξαμε; Μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα μουσείο δεινοσαύρων και οι λεζάντες από τα απολιθώματα και τα ευρήματα του μουσείου να ενισχυθούν από πληροφορίες που έχουμε βρει;
Πολλοί τρόποι που θα προταθούν στο δεύτερο μέρος μπορούν να υλοποιηθούν και στο σπίτι για να μπορεί ο μαθητής να ανταποκριθεί στις σχολικές εργασίες του.
Μείνετε συντονισμένοι για τους τρόπους προσέγγισης της Ν. Γλώσσας στη σχολική τάξη Μέρος Β΄.